خانواده، اصلی‌ترین نهاد اجتماعی5

اتخاذ تدابیر مناسب جهت اصلاح قوانین و ساختارهای حقوقی، اقتصادی و فرهنگی برای پیشگیری از وقوع طلاق ، اتخاذ تدابیر مناسب جهت پیشگیری از اعمال هرگونه خشونت علیه اعضای خانواده ، حمایت از ایجاد تشکلهای غیردولتی و مردمی با محوریت مؤسسات و شخصیت‌های علمی و مذهبی و استفاده از مشارکت زنان در راستای حمایت از تشکیل خانواده در این تشکلها، ایجاد تسهیلات لازم جهت حمایت مادی و معنوی خصوصاً از خانواده‌های جوان در دوران تحصیل و سربازی، ترویج دیدگاه‌های صحیح اجتماع در خصوص تقلیل هزینه‌های ازدواج از قبیل جهیزیه سبک، مهریه متناسب و کاهش هزینه‌های جشن ازدواج و پرهیز از تحمیل هزینه‌های سنگین نیز از دیگر وظایف آنهاست.

توسعه مراکز رسمی آموزشی و مشاوره خانواده قبل و بعد از ازدواج با حمایتهای دولت، تواناسازی اعضای خانواده از طریق کسب مهارت‌های لازم، به منظور تأمین نیازهای اساسی خانواده از طریق نظام آموزش رسمی و فرهنگ عمومی؛ فرهنگسازی و آموزش درخصوص گسترش فرهنگ عفاف و پای‌بندیهای اخلاقی به منظور تحکیم بنیان خانواده و جلوگیری از بروز ‌ناهنجاری‌های اجتماعی؛ پیشگیری از مفاسد اخلاقی و اجتماعی و مبارزه قانونی با عوامل اصلی مفسده‌انگیز به منظور حفظ کیان خانواده؛ ایجاد و توسعه مراکز امداد و ارشاد در کنار دادگاه‌های خانواده و تقویت آنها و و و و و از وظایف مهمی است که اجرا و نظارت آن در جامعه توسط مسوولان نهاد مقدس خانواده را در مسیر تعالی و ترقی به پیش خواهد برد.

این فقط گوشه ای از وظایف و کارهای مسوولان و دست اندرکاران امور اجتماعی است که البته مشارکت فرد فرد افراد جامعه و همه خانواده ها را طلب می کند تا خانواده هایی سالم و روبه ترقی داشته باشیم.

خانواده، اصلی‌ترین نهاد اجتماعی4

همچنین ترسیم کارکردهای زیستی، تربیتی، روانی و عاطفی خانواده به عنوان مهمترین بستر رشد فرهنگی جامعه از طریق رسانه‌ها و کتب درسی، بازنمایی روحیه همکاری و وفاداری متقابل زن و مرد در زندگی مشترک و بحران‌های خانوادگی و پرهیز از ترویج روحیه مردستیزی و یا زن‌ستیزی در برنامه‌ها ، بازنمایی ضرورت توجه والدین نسبت به تخصیص زمان کافی جهت تربیت فرزندان و تأمین نیازهای عاطفی آنان و بیان پیامدهای بی‌توجهی به این امر ، آگاهی بخشی زنان در خصوص تأثیر تغذیه مناسب، ورزش و رعایت بهداشت و تأمین سلامت جسمی و نشاط روحی و برنامه‌ریزی دولت جهت تأمین آنها، ایجاد روحیه پس‌انداز و آینده نگری در خانواده بر محور قناعت و ایجاد مراکز مناسب جهت انجام فعالیت‌های تولیدی و خود اشتغالی در کنار وظائف خانه‌داری جهت کمک به اقتصاد خانواده،حمایت از تشکیل، تحکیم و تعالی نهاد خانواده و پیشگیری از تزلزل و فروپاشی آن، تسهیل در امر ازدواج به عنوان پیمان الهی و تشویق جوانان به تشکیل خانواده همراه با تعدیل توقعات و کاهش تشریفات و تأثیر آن بر صیانت نفس و سلامت فرد و جامعه، توسعه آگاهی‌های جوانان درخصوص نقش تناسب اعتقادی و فرهنگی زوجین در ایجاد تفاهم و تحکیم خانواده ، توسعه نقش سازنده، هدایتی و حمایتی والدین در امر ازدواج جوانان و حفظ تناسب فرهنگی خانواده‌ها،توسعه و جهت‌دهی نظام آموزشی با توجه به نقش‌ها و ویژگی‌های مشترک و اختصاصی زنان و مردان و توانمند کردن دختران جهت ایفای نقش مادری و همسری و پسران جهت ایفای نقش پدری و آموزش روابط حقوقی آنها به یکدیگر،افزایش آگاهی‌های زوجین در زمینه حقوق و تکالیف یکدیگر، احکام زناشویی و تنظیم خانواده، تلطیف روابط حقوقی توأم با حسن خلق و معاشرت ، اصلاح الگوی مشارکت و نقشهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی زنان متناسب با نقش‌های خانوادگی آنان با حفظ ارزش‌ها و منزلت زن، تقویت اخلاق، معنویت، محبت و صمیمیت در روابط اعضای خانواده از دیگر وظایف مهم مسوولان است

خانواده، اصلی‌ترین نهاد اجتماعی3

به نظر ضروری می رسد که کلیه سیاستگذاری‌ها باید در سطوح مختلف بر مدارحق و در راستای تعالی و مصالح این نهاد مقدس باشد.مسوولان و دست اندر کاران هر جامعه بخصوص جوامع اسلامی در این راه وظیفه ای بس خطیر و بزرگ دارندکه ذکر تمامی آن در این مقال نمی گنجد و تنها به مختصری از آنها اشاره می شود.گسترش و تعمیق ارزش‌های اصیل اسلامی در خانواده برای تربیت نسل سالم، با ایمان، مسئول و مؤثر در رشد خود، خانواده و جامعه، ایمن سازی خانواده از آسیب و بحران‌های اجتماعی و حمایت از خانواده‌های آسیب‌دیده،توسعه آگاهی‌های جامعه و اعضای خانواده نسبت به اهمیت، کارکردها و تأثیر آن بر بنیانهای شخصیت فرزندان و توسعه انسانی جوامع به عنوان عامل مهم انتقال فرهنگ و ارزشها،ارتقای امنیت و تأمین نیازهای مادی، معنوی و مصونیت بخشی خانواده در ابعاد فرهنگی، روانی، اقتصادی و اجتماعی،تقویت شخصیت و جایگاه واقعی زن و مرد به عنوان پدر، مادر و همسر و توجه به نقش اساسی آنها در توسعه انسانی و تربیت نسل بالنده در خانواده ،توسعه آگاهی زنان و اعضای خانواده در خصوص ایجاد الگوی صحیح اقتصادی و تنظیم درآمدها و هزینه‌های خانواده و تأثیر آن بر اقتصاد کشور، معرفی و ارائه الگو از زنان و مردان موفق جامعه، با لحاظ موفقیت آنها در نقش مادری، پدری و همسری، تکریم و بزرگداشت خانواده از طریق تخصیص ایامی از سال به خانواده و معرفی خانواده‌های نمونه، هدایت زنان در پذیرفتن نقش‌های اجتماعی هماهنگ با نقش مادری و همسری به منظور ارج‌گذاری و کارآمدسازی فعالیت‌های خانوادگی،وظایف مهمی است که مسوولان باید بر آن همت گمارند.

خانواده، اصلی‌ترین نهاد اجتماعی2

تربیت و عواطف اجتماعی به عنوان مهمترین ویژگی‌های نظام انسانی از خانواده نشأت می‌گیرد و توجه به نقش محوری زن به عنوان محور عاطفه و تربیت و نقش محوری مرد در امر تربیت و تأمین معیشت و اداره زندگی، امری ضروری است. از آنجایی که خانواده واحد بنیادین و اساسی جامعه و کانون اصلی رشد و تعالی انسان است، قوانین و مقررات و برنامه‌های کشور باید در جهت آسان کردن تشکیل خانواده، حمایت و پاسداری از قداست آن و استواری روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامی وضع شود.در کنار اعضای خانواده و فرد فرد افراد جامعه که وظایفی در قبال حرمت و احترام به خانواده و تعالی بخشیدن به آن دارند ،دولت و مسوولان و دست اندرکاران نیز بیشتر از افراد جامعه باید با سیاستگذاری و برنامه‌ریزی جهت تقویت نهاد مقدس خانواده بر مبنای آسان کردن تشکیل خانواده، پاسداری از قداست آن و استوار ساختن روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامـی و نیز با بهره‌گیری از قرآن و سنت، قانون اساسی و دیگر قوانین جاری در نظام اسلامی و رهنمودها و فرمایشهای حضرت امام خمینی (ره) و بیانات روشنگرانه مقام معظم رهبری در مورد خانواده به تعالی و ترقی آن کمک کنند.

خانواده، اصلی‌ترین نهاد اجتماعی1

دین مقدس و مکتب انسان‌ساز اسلام در بین ادیان دیگر بیشترین عنایت و توجه را به احترام،پاکی و تعالی خانواده ،این نهاد مقدس ،دارد و آن را کانون تربیت و مهد مودت و رحمت برشمرده و سعادت و شقاوت جامعه بشری را وابسته به صلاح و فساد این نهاد می‌داند.

دین مبین اسلام ،هدف از تشکیل خانواده را تأمین کردن نیازهای عاطفی ، معنوی و مادی انسان از جمله دستیابی به سکون و آرامش می داند که دستیابی به این اهداف والا و حفظ و حراست مستمر از آن، نیازمند توجه جدی به خانواده و پیاده ‌کردن قوانین مربوط به آن است.

در نهاد خانواده هر یک از افراد آن مسوولیت ها و وظایفی دارند که با رعایت هر یک از این وظایف محیط خانواده محیطی پربار و سالم و روبه ترقی خواهد بود و افراد خانواده باید نسبت به حقوق و وظایف یکدیگر و زدودن نگرش‌های غلط جامعه آگاهی کامل داشته باشند. این در حالی است که اعضای خانواده بویژه والدین نسبت به حفظ حرمت و صیانت خانواده از آفات و آسیب‌ها و توانا نمودن اعضا در ابعاد شناختی و رفتاری جهت هدایت آنها در مسیر الی الله و حصول به حیات طیبه مسئول هستند.

آفات‌ خانواده‌

در پایان‌ نگاهی‌ کوتاه‌ به‌ آسیب‌شناسی‌ خانواده‌ و آفات‌ آن‌ می‌اندازیم:

خانواده‌ مانند هر پدیدة‌ دیگر می‌تواند دارای‌ اوصافی‌ همچون‌ زیبا، زشت، خوشبخت‌ و بدبخت. سالم‌ و بیمار و آسیب‌ دیده‌ و بی‌آسیب‌ باشد. عوامل‌ گوناگونی‌ می‌توانند به‌ خانواده‌ آسیب‌ برسانند یا مانند طلاق‌ آن‌ را به‌کلی‌ از هم‌ فرو بپاشند. انواع‌ اعتیاد به‌ الکل‌ و مواد مخدر، ارتکاب‌ جرم‌ و جنایت‌ و داشتن‌ مشاغل‌ ممنوع‌ و مجرمانه، به‌ خانواده‌ آسیبهای‌ شدید می‌رساند؛ برخی‌ پدیده‌های‌ به‌ ظاهر عادی‌ مانند صنعتی‌ شدن‌ یا حتی‌ وجود رسانه‌های‌ گروهی‌ مثل‌ تلویزیون، شهرنشینی‌ روستائیان‌ یا اقامت‌ در خارج‌ از کشور و گاهی‌ هسته‌ای‌ شدن‌ خانواده‌ و دور شدن‌ فرزندان‌ و والدین‌ و خانواده‌ گسترده‌ خود یا فرزند نیاوردن‌ زن‌ یا شوهر یا کمبود عواطف‌ در بین‌ همسران‌ و برخی‌ بحرانهای‌ روحی‌ می‌تواند سبب‌ جدایی‌ روحی‌ میان‌ اعضای‌ خانواده‌ و در نتیجه‌ سستی‌ جاذبه‌های‌ جمعی‌ خانواده‌ و نابسامانی‌ آن‌ یا حتی‌ جدائی‌ زن‌ و شوهر و فرزندان‌ گردد.
ما در اینجا به‌ طلاق‌ بسنده‌ می‌کنیم‌ اساساً‌ طلاق‌ در نظر اسلام، کاری‌ ناپسند و منفور است‌ و پیامبر در حدیثی‌ فرمود: «مبغوضترین‌ حلالها نزد ما طلاق‌ است». تمام‌ دستورهای‌ اخلاقی‌ و مقررات‌ حقوقی‌ خانواده‌ و زناشویی‌ در اسلام‌ برای‌ استواری‌ خانواده‌ و کاهش‌ جدائیها و طلاق‌ است. طلاق‌ در اسلام، یک‌ عمل‌ جر‌احی‌ ضروری‌ علاج‌ نهایی‌ اضطراری‌ است‌ و نبایستی‌ بر اساس‌ عواطف‌ و خشم‌ و احساسات‌ کور بی‌منطق‌ باشد و طلاقهائی‌ که‌ در حال‌ مستی‌ و جنون‌ و خشم‌ و یا اکراه‌ باشد معمولاً‌ باطل‌ می‌دانند. یک‌ شرط‌ اساسی‌ در طلاق، حضور و شهادت‌ دو فرد وارسته‌ و پاک‌ و باشخصیت‌ است‌ (که‌ در اصطلاح‌ فقهی‌ به‌ آنها دو عادل‌ می‌گویند) و همین‌ افراد گاهی‌ با دخالت‌ خود مانع‌ طلاق‌ می‌شوند. طلاق‌ اگرچه‌ آفت‌ خانواده‌هاست‌ ولی‌ گاهی‌ جلوگیری‌ از آن‌ آفت‌ جامعه‌ می‌شود و به‌ امنیت‌ و سلامت‌ آن‌ آسیب‌ دارد می‌آورد. کوشش‌ ادیان‌ و مصلحین‌ و مدیران‌ جامعه‌ در حفظ‌ جامعه‌ از آسیب‌ بایستی‌ در پایه‌گذاری‌ صحیح‌ حقوقی، جامعه‌ شناختی‌ و اخلاقی‌ خانواده‌ - به‌ خصوص‌ در مرحله‌ زناشویی‌ - باشد و سیل‌ را باید در سرچشمه‌ آن‌ بست

ارزش‌ اجتماعی‌ خانواده‌

 با تمام‌ اهمیتی‌ که‌ در برخی‌ فرهنگها به‌ خانواده‌ داده‌ می‌شود می‌توان‌ ادعا کرد که‌ هیچیک‌ باندازه‌ اسلام‌ برای‌ خانواده‌ در جامعه‌ و زندگی‌ فردی‌ و اجتماعی‌ ارزش‌ نگذاشته‌ است. زیرا معیار «ارزش» و اندازه‌گیری‌ آن، اندازة‌ گستره‌ «نقش» آن‌ است‌ و همانگونه‌ که‌ فهرست‌ وار گفتیم، نقش‌ خانواده‌ در اسلام‌ از دید جامعه‌ شناختی‌ با توجه‌ به‌ کارکردهای‌ آن‌ هم‌ بیشتر، و هم‌ مهمتر است‌ یعنی‌ هم‌ در کمیت‌ و هم‌ در کیفیت‌ گسترده‌ است‌ از اینرو می‌توان‌ از عمق‌ و اهمیت‌ نقش‌ خانواده، در اسلام‌ ارزش‌ بالا و والای‌ آن‌ را در این‌ مکتب‌ و آئین‌ جستجو کرد و یافت. یکی‌ از نقاطی‌ که‌ می‌توان‌ از آن‌ زاویه‌ به‌ ارزیابی‌ اهمیت‌ و ارزش‌ خانواده‌ پرداخت، تاثیر سازنده‌ یا مخرب‌ خانواده‌ در «امنیت‌ اجتماعی» است، محاسبه‌ مالی‌ و کاری‌ وظایف‌ و عملیات‌ انتظامی‌ و قضائی‌ (فعالیتهای‌ پلیس‌ شهری‌ و بیرون‌ شهر و حجم‌ کار دستگاه‌ قضایی‌ و زندانها و حجم‌ هزینه‌های‌ آن‌ و پی‌آمدهای‌ این‌ اقدامات‌ پلیسی‌ و قضائی‌ (اعدامها و زندانها) در بازمانده‌ آن‌ خانواده‌ و تاثیر تصاعدی‌ آن) می‌تواند ما را به‌ عمق‌ و اهمیت‌ این‌ نقش‌ خانواده‌ راهنمایی‌ کند.
نقش‌ دیگر خانواده، تأثیر آن‌ در توجه‌ فرزندان‌ به‌ دانش‌ و فن‌ و یا هنر است‌ که‌ بکمک‌ دولت‌ و دستگاههای‌ دولتی‌ یا سازمانها و نهادهای‌ دیگر اجتماعی، به‌ جای‌ تحویل‌ دادن‌ یک‌ مرد و یا زن‌ کم‌ سواد و کم‌ ارزش، دانشمندانی‌ بزرگ‌ و محقق‌ و مخترع‌ و مکتشف‌ و هنرمند به‌ جامعه‌ تحویل‌ دهد و سطح‌ دانش‌ و تمدن‌ بشری‌ را بالا ببرد. همچنین‌ می‌توان‌ تأثیر خانواده‌ را در ایجاد نسل‌ سالم‌ و قوی‌ یا بالعکس‌ نسلی‌ ضعیف‌ و یا روان‌نژند؛ در یا در ایجاد جامعه‌ای‌ مولد و فعال‌ و جوانانی‌ فرومانده‌ و تنبل‌ و بدون‌ فعالیت، بررسی‌ کرد و ارزیابی‌ نمود. اگر خانواده‌ها انسانهائی‌ منحرف‌ و ناسالم‌ به‌ جامعه‌ تحویل‌ دهند محال‌ است‌ که‌ از مجموعه‌ آن‌ افراد، جامعه‌ای‌ سالم‌ و غیرمنحرف‌ به‌ وجود آید و تحقیقات‌ و آمارها نشان‌ می‌دهد که‌ همه‌ تبهکاران‌ در خانواده‌ و در دوران‌ کودکی‌ یا جوانی‌ دچار نابسامانی‌ شده‌اند یا از تربیت‌ صحیح‌ بدور مانده‌اند.
بشر اگر جامعه‌ای‌ سالم‌ و به‌ دور از انحرافات‌ و آسیبهای‌ اجتماعی‌ و محیطی‌ دور از تبهکاری‌ و جرم‌ و جنایت‌ بخواهد باید اول‌ به‌ اصلاح‌ ساختار خانواده‌ و تصحیح‌ رفتار والدین‌ و سالم‌سازی‌ روابط‌ افراد خانواده‌ بپردازد و باید نخست‌ والدین‌ نقش‌ وظایف‌ خود و خانواده‌ را به‌ خوبی‌ بیاموزند و انجام‌ بدهند.
از دیدگاه‌ جامعه‌شناسی، طرح‌ اسلام‌ برای‌ یک‌ خانواده‌ (با رعایت‌ تمام‌ شرطهایی‌ که‌ برای‌ آن‌ گذاشته) کاملترین‌ طرحها و برنامه‌ها برای‌ ساختن‌ یک‌ جامعه‌ سالم‌ و بدون‌ آسیب‌ (یا با کمترین‌ آسیب) اجتماعی‌ است، و می‌تواند طرحی‌ جهانی‌ برای‌ همه‌ ملتها باشد

8.کارکردهای‌ دیگر خانواده:

برای‌ خانواده‌ در برخی‌ شرایط‌ و برخی‌ جوامع‌ و اقشار جامعه‌ کارکردهای‌ دیگری‌ نیز به‌ وجود می‌آید. از جمله‌ نقش‌ اقتصادی‌ خانواده‌ است. در برخی‌ جوامع‌ زنان‌ در مزرعه‌ و یا کارگاه‌ خانوادگی‌ یا در خانه‌ کار یا تولید می‌کنند و به‌ اقتصاد خرد و کلان‌ و درآمد خانواده‌ و ملی‌ کمک‌ می‌رسانند. حداقل‌ نظریه‌ اسلام‌ دراین‌ خصوص، جلوگیری‌ از هدر دادن‌ ثروتهای‌ ملی‌ و ایجاد نوعی‌ تعادل‌ اقتصادی‌ به‌ وسیله‌ «قناعت» و «صرفه‌جوئی» و جلوگیری‌ از «اسراف» و «تبذیر» است. کارکردهای‌ خانواده‌ و تاثیر آن‌ را تا حدی‌ می‌توان‌ بالا برد که‌ آن‌ را بتوان‌ مؤ‌ثر دربرقراری‌ صلح‌ و عدالت‌ اجتماعی‌ و جهانی‌ مؤ‌ثر در تغییرات‌ و تحولات‌ اجتماعی‌ و تاریخ‌ دانست.

7. هدایت‌ غریزه‌ و نیاز جنسی:

زناشویی، نیاز جنسی‌ طرفین‌ را برطرف‌ می‌سازد و همین‌ کارکرد است‌ که‌ ضمن‌ جلوگیری‌ از مفاسد تجرد و بیماریها یا جرائم‌ ناشی‌ از آن، سبب‌ تولید نسل‌ می‌گردد.

خانواده‌ای‌ که‌ دارای‌ فرزندانی‌ باشد مسئول‌ کنترل‌ و هدایت‌ غرایز آنان‌ و تسهیل‌ زناشویی‌ پسران‌ و دختران‌ اعضای‌ خانواده‌ نیز هست، از اینرو بدون‌ خانواده‌ این‌ کارکرد دشوارهائی‌ دارد یا ناقص‌ و یا معلق‌ می‌ماند.

 

 

6. ساختن‌ جامعه‌ای‌ سالم‌ و نیرومند:

عموماً‌ در جامعه‌شناسی‌ به‌ چند کارکرد معروف‌ برای‌ خانواده‌ بسنده‌ می‌کنند در صورتی‌ که‌ در نظر اسلام، وظایف‌ و کارکردهای‌ خانواده‌ منحصر به‌ همان‌ چند کارکرد اولی‌ مانند ایجاد نسل‌ و تربیت‌ و حفظ‌ و نگهداری‌ فرزند نیست‌ بلکه‌ چون‌ خانواده‌ خشت‌ بنای‌ جامعه‌ است‌ نقش‌ عمده‌ای‌ در ساختار جامعه‌ و ساختن‌ یک‌ جامعه‌ سالم‌ و نیرومند دارد. در اسلام، مسئولیت‌ اجتماعی‌ شامل‌ همه‌ افراد جامعه‌ و خانواده‌ می‌شود. در اسلام، «همه، مسئول‌ همه» می‌باشند (کُلکم‌ راع‌ و کُلکم‌ مسئول‌ عن‌ رعیته). هر خانواده‌ با تلطیف‌ و آرامش‌ بخشیدن‌ به‌ روح‌ و اعصاب‌ مرد و دیگر اعضای‌ خود و با تربیت‌ صحیح‌ فرزندان‌ شایسته، برای‌ بهسازی‌ جامعه‌ مهمترین‌ گام‌ را در ساختن‌ جامعه‌ سالم‌ و پیشگیری‌ و جلوگیری‌ از فساد و جنایت‌ و جرم‌ و تبهکاری‌ برمی‌دارد.

5. ایجاد آرامش‌ روانی:

 از نظر روانی، زن‌ دارای‌ عواطفی‌ رقیق‌ و قلبی‌ مهربان‌ و دارای‌ غریزه‌ پرستاری‌ و مهرورزی‌ و صلحجوئی‌ و طبیعی‌ یک‌ زن‌ سالم‌ بدور از پرخاش‌ و جنگ‌ و خصومت‌ است، از اینرو وجود او همواره‌ می‌تواند و به‌ طور طبیعی، باید تعدیل‌ کنندة‌ احساسات‌ خشونتبار و جنگجویانه‌ مرد در بیرون‌ و در خانه‌ باشد.

از برکت‌ همین‌ ویژگی‌ زن‌ سالم‌ در خانه‌ و خانواده، انتظار می‌رود که‌ زن‌ و خانواده‌ اثر آرامبخشی‌ و ایجاد روانی‌ داشته‌ باشد و خانه‌ برای‌ اعضای‌ آن‌ آسایش‌ و تعادل‌ روانی‌ و عصبی‌ به‌ باربیاورد و محیط‌ زندگی‌ عاطفی‌ و شیرین‌ شود و حتی‌ این‌ عاطفی‌ و لطیف‌ شدن‌ آن‌ از خانه‌ به‌ کوچه‌ و بازار و جامعه‌ منتقل‌ گردد. زن‌ در قرآن‌ سبب‌ آرامش‌ مرد و خانه‌ آسایشگاه‌ آرام‌ بخشی‌ برای‌ همه‌ خانواده‌ معرفی‌ شده‌ (آیه‌ 21 - سوره‌ روم) در این‌ آیه‌ یکی‌ از نعمتهای‌ خداوند را ایجاد دوستی‌ و ترحم‌ و نرمدلی‌ بین‌ زن‌ و شوهر دانسته‌ است. البته‌ متقابلاً‌ شوهر باعث‌ نوعی‌ آرامش‌ در زن‌ می‌شود. که‌ موجب‌ آسایش‌ و کمال‌ زن‌ خواهد بود

 

4. انتقال‌ فرهنگ‌ و زبان:

خانواده، مسئول‌ آموزش‌ زبان‌ مادری‌ و ملی‌ به‌ فرزندان‌ و آشناسازی‌ آنان‌ با فرهنگ‌ ملی‌ و بومی‌ و دادن‌ شعور اجتماعی‌ برای‌ هماهنگی‌ در بینش‌ و جهان‌ بینی‌ با افراد جامعه‌ خود است.

در اسلام، خانواده‌ مکلف‌ است‌ که‌ جهان‌ بینی‌ صحیح‌ الهی‌ و اسلامی‌ یعنی‌ «اصول‌ دین» را به‌ فرزند خود بیاموزند و او را با اصول‌ عمده‌ قوانین‌ دینی‌ (احکام‌ شرعی) آشنا سازند و از (محرمات) یعنی‌ کارهای‌ غیرقانونی‌ و ممنوع‌ پرهیز دهند. در نظر اسلام، خانواده‌ مسئول‌ نگهبانی‌ ارزشهای‌ دینی‌ و مکتبی‌ اخلاقی‌ و ملی‌ و مأمور آموزش‌ آن‌ به‌ اعضای‌ خود می‌باشد.

 

3. پرورش‌ روحی‌ و فکری‌ فرزندان:

پدر و مادر موظف‌ به‌ پرورش‌ و هدایت‌ روح‌ و اندیشه‌ و شکل‌ دادن‌ به‌ شخصیت‌ و منش‌ فرزندان‌ می‌باشند همانگونه‌ که‌ یک‌ باغبان‌ به‌ رشد طبیعی‌ و سلامت‌ درختان‌ خود اهمیت‌ می‌دهد و توجه‌ می‌کند.
یکی‌ از این‌ وظایف، آموزش‌ علم‌ و فن‌ و هنر به‌ فرزندان‌ است‌ تا بتوانند به‌ قدر استعداد خود ترقی‌ کنند. وظیفة‌ دیگر، آموزش‌ اخلاق‌ و اجتماعی‌ بارآوردن‌ و روش‌ معاشرت‌ و پرورش‌ عواطف‌ انسانی‌ فرزندان‌ و تقویت‌ روح‌ همکاری‌ و محبت‌ به‌ دیگران، خدمت‌ به‌ جامعه، و درک‌ مسئولیتهای‌ فردی‌ و اجتماعی‌ و خانوادگی‌ است.

این‌ نقش‌ شامل‌ رفتار عاطفی‌ ماهرانه‌ والدین‌ برای‌ جلوگیری‌ از (عقده‌های‌ کم‌محبتی‌ و سرخوردگی‌ و - کمبود عواطف‌ پدر فرزندی‌ یا مادر فرزندی، بحرانهای‌ روحی‌ - بی‌ تفاوتی‌ و افسردگی‌ - و احساس‌ نا امنی‌ و ترس‌ و سرگردانی) نیز می‌شود و اسلام‌ به‌ تاثیرات‌ عمیق‌ جامعه‌ شناختی‌ آن‌ توجه‌ داشته‌ است.

2. انتقال‌ تجربه:

کارکرد مهم‌ دیگر خانواده‌ آموزش‌ زندگی‌ فردی‌ و اجتماعی‌ به‌ فرزندان‌ و انتقال‌ تجربه‌های‌ به‌ دست‌ آمده‌ در طول‌ زندگیهای‌ پر ماجرای‌ زن‌ و مرد است. این‌ کارکرد و وظیفة‌ خانواده‌ سبب‌ نگهبانی‌ فرزندان‌ (پسر یا دختر) از خطرات‌ طبیعی‌ و یا اجتماعی‌ و بشری‌ می‌شود. این‌ کارکرد پس‌ از بلوغ‌ و حتی‌ پس‌ از استقلال‌ فرزندان‌ و جدا شدن‌ آنان‌ نیز بسیار مهم‌ و ضروری‌ است.

اسلام‌ به‌ این‌ مهم‌ توجه‌ بسیارکرده‌ و دستورهای‌ فراوانی‌ دراین‌باره‌ آورده‌ و خانواده‌ای‌ را که‌ از این‌ کارکرد تهی‌ باشد و نمونه‌های‌ آن‌ در غرب‌ فراوان‌ است، می‌توان‌ خانواده‌ مسخ‌ شده‌ دانست

 

کارکرد خانواده‌

 1. حفظ‌ نسل:

اصلی‌ترین‌ کارکرد طبیعی‌ خانواده، عبارت‌ از تولید فرزندان‌ و نگهداری‌ آنان‌ است. دخالت‌ اراده‌ بشر در این‌ «ثمره‌ زندگی» سبب‌ شده‌ که‌ در برخی‌ جوامع‌ و برخی‌ خانواده‌ها با وسائل‌ مخصوص‌ مانع‌ به‌ وجود آمدن‌ فرزند شوند و اراده‌ و عمل‌ بشر در نقطه‌ برابر و خصمانه‌ای‌ با طبیعت‌ و اهداف‌ آن‌ قرار گیرد. اسلام‌ به‌ سبب‌ تطابق‌ و هماهنگیش‌ با طبیعت، به‌ این‌ کارکرد اهمیت‌ بسیار می‌دهد و پیامبراکرم(ص) دراین‌باره‌ می‌فرمود که‌ «من‌ به‌ فرزند آوردن‌ شما افتخار می‌کنم...» و برای‌ تشویق‌ مادران‌ به‌ فرزنددار شدن، دوران‌ حاملگی‌ را برای‌ آنها همچون‌ عبادت‌ بزرگی‌ برای‌ او دانسته‌ است. مگر آنکه‌ با مصالح‌ مهمتری‌ تزاحم‌ یابد.

یکی‌ از نقاط‌ مهم‌ این‌ کارکرد، حفظ‌ و نگهبانی‌ دقیق‌ از خط‌ توارث‌ و نسب‌ انسان‌ و خانواده‌ها و جلوگیری‌ از اشتباه‌ نسبها (یا اختلاط‌ انساب) است. برای‌ حمایت‌ از این‌ نقطه‌ مهم‌ خانواده‌ است‌ که‌ اسلام‌ از روابط‌ آزاد زن‌ و مرد در جامعه‌ گریزان‌ است‌ و زن‌ و مرد مخصوصاً‌ زنان‌ را به‌ «عفت» و پاکدامنی‌ دعوت‌ می‌کند و نوعی‌ پوشش‌ را برای‌ او واجب‌ می‌شمرد که‌ به‌ آن‌ «حجاب» می‌گوئیم