ارزش اجتماعی خانواده
با تمام اهمیتی که در برخی فرهنگها به خانواده داده میشود میتوان ادعا کرد که هیچیک باندازه اسلام برای خانواده در جامعه و زندگی فردی و اجتماعی ارزش نگذاشته است. زیرا معیار «ارزش» و اندازهگیری آن، اندازة گستره «نقش» آن است و همانگونه که فهرست وار گفتیم، نقش خانواده در اسلام از دید جامعه شناختی با توجه به کارکردهای آن هم بیشتر، و هم مهمتر است یعنی هم در کمیت و هم در کیفیت گسترده است از اینرو میتوان از عمق و اهمیت نقش خانواده، در اسلام ارزش بالا و والای آن را در این مکتب و آئین جستجو کرد و یافت. یکی از نقاطی که میتوان از آن زاویه به ارزیابی اهمیت و ارزش خانواده پرداخت، تاثیر سازنده یا مخرب خانواده در «امنیت اجتماعی» است، محاسبه مالی و کاری وظایف و عملیات انتظامی و قضائی (فعالیتهای پلیس شهری و بیرون شهر و حجم کار دستگاه قضایی و زندانها و حجم هزینههای آن و پیآمدهای این اقدامات پلیسی و قضائی (اعدامها و زندانها) در بازمانده آن خانواده و تاثیر تصاعدی آن) میتواند ما را به عمق و اهمیت این نقش خانواده راهنمایی کند.
نقش دیگر خانواده، تأثیر آن در توجه فرزندان به دانش و فن و یا هنر است که بکمک دولت و دستگاههای دولتی یا سازمانها و نهادهای دیگر اجتماعی، به جای تحویل دادن یک مرد و یا زن کم سواد و کم ارزش، دانشمندانی بزرگ و محقق و مخترع و مکتشف و هنرمند به جامعه تحویل دهد و سطح دانش و تمدن بشری را بالا ببرد. همچنین میتوان تأثیر خانواده را در ایجاد نسل سالم و قوی یا بالعکس نسلی ضعیف و یا رواننژند؛ در یا در ایجاد جامعهای مولد و فعال و جوانانی فرومانده و تنبل و بدون فعالیت، بررسی کرد و ارزیابی نمود. اگر خانوادهها انسانهائی منحرف و ناسالم به جامعه تحویل دهند محال است که از مجموعه آن افراد، جامعهای سالم و غیرمنحرف به وجود آید و تحقیقات و آمارها نشان میدهد که همه تبهکاران در خانواده و در دوران کودکی یا جوانی دچار نابسامانی شدهاند یا از تربیت صحیح بدور ماندهاند.
بشر اگر جامعهای سالم و به دور از انحرافات و آسیبهای اجتماعی و محیطی دور از تبهکاری و جرم و جنایت بخواهد باید اول به اصلاح ساختار خانواده و تصحیح رفتار والدین و سالمسازی روابط افراد خانواده بپردازد و باید نخست والدین نقش وظایف خود و خانواده را به خوبی بیاموزند و انجام بدهند.
از دیدگاه جامعهشناسی، طرح اسلام برای یک خانواده (با رعایت تمام شرطهایی که برای آن گذاشته) کاملترین طرحها و برنامهها برای ساختن یک جامعه سالم و بدون آسیب (یا با کمترین آسیب) اجتماعی است، و میتواند طرحی جهانی برای همه ملتها باشد